Europejski Dzień Praw Pacjenta – co warto wiedzieć
2025-04-18
Choroba zwyrodnieniowa stawów
2025-05-09
Badanie USG, czyli ultrasonografia, jest jedną z najczęściej wykorzystywanych metod diagnostycznych we współczesnej medycynie, obok rezonansu magnetycznego. Ta nieinwazyjna technika pozwala lekarzom zajrzeć do wnętrza ciała pacjenta bez konieczności narażania go na promieniowanie, co stanowi jej znaczącą przewagę nad innymi metodami obrazowania.
Na czym polega badanie USG?
Ultrasonografia wykorzystuje fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości, które są całkowicie nieszkodliwe dla organizmu człowieka. Podczas badania specjalista przykłada do ciała pacjenta głowicę aparatu, która emituje fale dźwiękowe, które penetrują tkanki i odbijają się od narządów wewnętrznych, tworząc swoiste echo.
Urządzenie USG przetwarza te odbite sygnały na obraz wyświetlany na monitorze w czasie rzeczywistym. Ta właściwość ultrasonografii stanowi ogromną zaletę – lekarz może obserwować ruchome struktury ciała, przepływ krwi w naczyniach, pracę serca czy ruchy płodu podczas ciąży. Dzięki temu możliwa jest natychmiastowa ocena stanu pacjenta i szybka interpretacja wyników.
Przygotowanie i przebieg badania ultrasonograficznego
Badanie ultrasonograficzne w większości przypadków nie wymaga specjalnego przygotowania. Jednak w zależności od obszaru, który ma być badany, mogą obowiązywać pewne zalecenia. Na przykład przed badaniem usg jamy brzusznej pacjent może zostać poproszony o powstrzymanie się od jedzenia przez kilka godzin, a przed badaniem usg pęcherza moczowego zwykle zaleca się wypicie określonej ilości niegazowanej wody .
Samo wykonanie badania obrazowego jest bezbolesne. Pacjent zazwyczaj leży na kozetce w pozycji, która pozwoli na ocenę struktur wewnątrz ciała. Na skórę w miejscu badania nakłada się specjalny żel, który poprawia przewodzenie fal ultradźwiękowych. Następnie lekarz radiolog prowadzi głowicę aparatury usg po powierzchni ciała, obserwując obraz wyświetlany na monitorze. Całe badanie trwa zwykle od kilku do kilkunastu minut.
Kiedy wykorzystuje się badanie?
Ultrasonografia znajduje szerokie zastosowanie w wielu dziedzinach medycyny. Jest szczególnie przydatna w diagnostyce narządów w obrębie jamy brzusznej, takich jak wątroba, trzustka, nerki czy narządów miednicy np. pęcherza moczowego. USG pozwala wykryć zmiany w ich strukturze, obecność guzów czy kamieni.
W kardiologii badanie echokardiograficzne (USG serca) umożliwia ocenę pracy serca, funkcjonowania zastawek i przepływu krwi.
W ginekologii i położnictwie USG jest nieocenionym narzędziem do monitorowania przebiegu ciąży i rozwoju płodu.
Badanie USG jest również często zlecane przez lekarzy ortopedów traumatologów, gdyż pozwala na diagnozowanie uszkodzeń ścięgien, więzadeł, mięśni czy torebek stawowych. W przypadku urazów sportowych szybka diagnostyka ultrasonograficzna może znacząco wpłynąć na proces leczenia i rehabilitacji.
Najczęściej wskazaniem do badania usg są niejasne dolegliwości bólowe, podejrzenie zmian patologicznych w narządach wewnętrznych, monitoring przebiegu ciąży czy kontrola efektów leczenia. USG jest również często wykorzystywane jako badanie przesiewowe, pozwalające na wczesne wykrycie zmian nowotworowych czy innych nieprawidłowości, zanim pojawią się wyraźne objawy kliniczne.
W przypadku urazów sportowych, badanie USG może być wykonane jako pierwsze badanie diagnostyczne, które pozwoli określić charakter i zakres uszkodzenia tkanek. USG stawów szczególnie przydatne w diagnozowaniu naderwań mięśni, uszkodzeń ścięgien czy więzadeł.
Zalety badania USG
Największą zaletą badania USG jest jego bezpieczeństwo. W przeciwieństwie do badań rentgenowskich czy tomografii komputerowej ultrasonografia nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, które może być szkodliwe dla organizmu przy częstej ekspozycji. Dzięki temu badanie USG może być bezpiecznie wykonywane u kobiet w ciąży, dzieci i osób, które wymagają częstych badań kontrolnych.
Warto również podkreślić, że USG umożliwia obrazowanie w czasie rzeczywistym, co pozwala na dynamiczną ocenę badanych struktur. Jest to szczególnie istotne przy diagnostyce narządów, które się poruszają, jak serce czy przewód pokarmowy.
Dziś trudno sobie wyobrazić diagnostykę obrazową bez USG, które jako nieinwazyjne badanie jest stosowane powszechnie. To podstawowe badanie obrazowe pozwala na szybką ocenę badanego narządu, dzięki czemu lekarz może podjąć dalsze decyzje co do sposobu i metod leczenia.
